Xây dựng mô hình thâm canh chuối tây tại thị xã Bắc Kạn

Dự án "Xây dựng mô hình thâm canh chuối tây" thí điểm tại 2 xã Nông Thượng và xã Xuất Hoá, thị xã Bắc Kạn đã mở ra nhiều triển vọng trong lĩnh vực cải tạo, nâng cao chất lượng cây chuối, hướng đến sản xuất hàng hoá. Tuy vậy trong quá trình triển khai, dự án đã rút ra nhiều kinh nghiệm, khó khăn cần tháo gỡ.

ông Nhuệ ở thôn Nà Kẹn xã Nông Thượng đang rất kỳ vọng vào mô hình trồng chuối bằng phương pháp nuôi cấy mô.

Dự án do khoa Nông học thuộc Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên chuyển giao kết hợp cùng Phòng kinh tế thị xã phối hợp thực hiện, thời gian triển khai dự án từ tháng 6/2009 đến tháng 6/2012. So với nhiều địa phương khác, một số vùng ở thị xã Bắc Kạn có thổ nhưỡng, điều kiện rất phù hợp với trồng cây chuối tây nên việc thí điểm xây dựng mô hình trồng chuối tại địa bàn này rất phù hợp. 2 địa phương là xã Nông Thượng và xã Xuất Hoá đã được tiếp nhận mô hình này với diện tích lên đến 14 ha.

Mục tiêu của dự án là nhằm nâng cao năng suất, chất lượng hàng hoá từ sản xuất cây chuối, nâng cao năng lực của cán bộ kỹ thuật, nông dân thông qua các lớp trồng trọt, nhân giống, bảo quản và chế biến chuối, nhân rộng mô hình và giới thiệu sản phẩm ra các địa bàn lân cận. Dự án xây dựng 3 mô hình với 3 phương pháp khác nhau gồm: Mô hình cải tạo thâm canh trên vườn chuối sẵn có của nông dân; mô hình trồng chuối bằng nuôi cấy mô từ những cây chuối sạch bệnh; mô hình trồng chuối tây bằng chồi mầm có trên vườn chuối của nông dân. Các hộ tham gia vào dự án được hỗ trợ về giống, phân bón và tập huấn khoa học kỹ thuật.
 

Sau 3 năm thực hiện đến nay dự án đã có những chuyển biến rõ nét, nhiều vườn chuối được trồng trên các bãi đồi, khe suối đã vươn lên xanh mơn mởn. Trong đó có mô hình trồng chuối bằng cách nuôi cấy mô là hiệu quả hơn cả, mô hình này được thực hiện lên đến 5 ha, hiện tại cây sinh trưởng và phát triển mạnh, nhiều khóm đã có đến 4-5 chồi con, một số cây đã ra buồng, dự kiến đến tháng 4, tháng 5/2012 cho thu hoạch. Điển hình như hộ ông Nhuệ ở thôn Nà Kẹn xã Nông Thượng tham gia trồng gần 1ha bằng phương pháp nuôi cấy mô, hiện tại vườn chuối nhà ông cũng đang phát triển rất tốt, hay 2 ha ở thôn Bản Rạo, xã Xuất Hoá cũng rất triển vọng.
 

Theo ông Nguyễn Văn Thuận, Chủ tịch UBND xã Nông Thượng thì trong tất cả 3 mô hình mà địa phương tiếp nhận thì có phương pháp nuôi cấy mô là có triển vọng nhất, tuy nhiên 2 mô hình còn lại lại phát triển kém.
 

Đối với mô hình trồng chồi mầm mặc dù cho thu hoạch nhưng chất lượng không đồng đều, lý do là bà con chưa có sự chọn lọc kỹ khi lấy giống cây về trồng, đến mùa đông cây lại không tích đủ chất dinh dưỡng. Một số hộ không tuân thủ về kỹ thuật như không tỉa chồi 3 đến 6 cây, nhiều hộ không loại bỏ cây bị nhiễm bệnh nên cây bị mắc bệnh héo rũ Panama, đơn vị có cấp phát thuốc để phòng nhưng một số hộ không thực hiện được. Hộ ông Phương Tài Vương ở xã Nông Thượng cũng tiếp nhận dự án từ năm 2010 bằng phương pháp trồng chồi, đến nay hơn 2.000 m2 chuối của gia đình ông đều bị mắc bệnh héo lá, ông đã báo cáo lên cơ quan chuyên môn để chờ xử lý.
 

Còn với mô hình cải tạo trên vườn chuối sẵn có của nông dân cũng không mấy khả quan. Nguyên nhân do bệnh Panama gây héo rũ cây kéo dài trên phạm vi rộng, ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng sinh trưởng của cây. Cùng với đó nhiều diện tích cây đã trồng lâu năm nhưng không được bà con cải thiện về dinh dưỡng, cộng với các hộ chưa chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật như loại bỏ lá già, làm cỏ, tỉa chồi những cây đã cho thu hoạch nên đã ảnh hưởng đến chất lượng cây trồng.

Lý giải về bệnh này, chị Hoàng Minh Nguyệt- cán bộ kỹ thuật trồng trọt Phòng Kinh tế thị xã cho biết "Ở những vùng trồng chuối, bệnh Parama gây vàng héo lá rất phổ biến, bệnh dễ lây lan nhất khi thời tiết lạnh kéo dài, đến nay bệnh chưa thể loại bỏ và chỉ hạn chế khi phòng trừ ngay từ đầu". Như vậy theo tính toán của cơ quan thực hiện thì nếu triển khai 3 phương pháp trên thì mô hình trồng chuối bằng mô cho hiệu quả cao hơn cả, trùng bình 1 ha có thể cho 1.900 buồng, trong khi đó mô hình cải tạo trên vườn chuối sẵn có của nông dân chỉ đạt 1.500 buồng/ha.

Cây chuối tây đã trở thành trở thành sản phẩm hàng hoá ở nhiều vùng trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn

Mô hình thâm canh cây chuối tây đã mở ra nhiều triển vọng đối với kinh tế nông nghiệp tỉnh Bắc Kạn, dự án đã giúp bà con biết áp dụng các phương pháp cải tạo, chọn lọc và loại bỏ giống chất lượng thấp để đạt năng suất cao nhất. Song để phát huy hiệu quả ở cả 3 phương pháp trên thì một mặt cần sự hỗ trợ tích cực của cơ quan chuyển giao, mặt khác là tinh thần chủ động của chính người hưởng lợi./.
 

T.Trang