Trang thông tin điện tử Công an Bắc Kạn

https://conganbackan.vn

"Tượng đài" tình quân dân bất tử làm nên Truông Bồn lịch sử

Chiến công bất tử của những chàng trai, cô gái TNXP chống Mỹ năm nào là tượng đài lịch sử ở Truông Bồn. Nhưng ít ai biết rằng, đằng sau khúc tráng ca 50 năm trước của lực lượng TNXP là cả một tập thể những người nông dân xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương (Nghệ An) đã “kề vai, sát cánh”, sẻ sắn, nhường khoai, trở thành hậu phương vững chắc, tiếp lửa cho tiền tuyến Truông Bồn.

Khu di tích lịch sử Truông Bồn ngày nay.

Đất hóa tâm hồn

Bà Nguyễn Thị Hồng ở xóm 9 xã Mỹ Sơn (Đô Lương, Nghệ An) mở đầu với chúng tôi bằng câu chuyện về tháng ngày những anh, chị thuộc đại đội TNXP 317 chống Mỹ cứu nước ở trong nhà mình để làm nhiệm vụ thông đường ở tọa độ lửa Truông Bồn: “Hai vợ chồng bàn với nhau chịu khó ở chật một tý, nhường hai gian nhà cho các anh, chị ấy ở. Thời điểm đó có năm người ở trong nhà tôi là anh Thỏa, Phương, Tràn, Hạp, o Dương”.

Bà Hồng chỉ nơi đào hầm tránh bom ngay dưới nhà mình.

Những cái tên mà bà Hồng vừa nhắc tới, bà không thể nào quên. Ký ức ấy đã trở thành một phần của cuộc sống, neo lại vững chắc trong tâm khảm của bà cho mãi tận hôm nay. “Chúng tôi coi các o, các chú TNXP như con cháu trong nhà. Thỉnh thoảng chúng tôi cho họ mớ khoai, sắn hay bơ gạo… vì thấy họ ăn mì lắm cũng tội”, bà Hồng nhớ lại.

Cùng với bà Hồng, hàng chục hộ dân khác tại xóm 9 xã Mỹ Sơn (Đô Lương, Nghệ An) cũng đã từng sống với những chàng trai, cô gái TNXP những ngày đói khổ nhất, khốc liệt nhất của cuộc chiến vệ quốc. Giờ đây, kẻ mất, người còn; những gia đình từng nuôi TNXP chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Nhưng có một điều rất đặc biệt, những người sống trong năm tháng ấy không bao giờ quên những gương mặt TNXP đã về làng.

Nay đã ở tuổi “ngoại bát tuần” nhưng cụ ông Nguyễn Tất Lữ vẫn còn rất minh mẫn. Khi được hỏi về những năm tháng góp sức cùng đại đội TNXP 317 làm nên chiến thắng Truông Bồn, cụ rất hào hứng, đôi mắt như sáng lên lấp lánh.

Ông Lữ kể về những ngày tháng ngọt bùi đậm tình quân dân.

Thời ấy, cụ Lữ là xóm trưởng nên mọi hoạt động diễn ra trong xóm, cụ là người tường tận nhất, cụ Lữ nhớ lại: “Ngoài việc tổ chức sản xuất cho bà con nhân dân, tôi còn cùng với dân quân địa phương tham gia đào hầm đào công sự cùng bộ đội, TNXP. Ngày ấy vất vả lắm; dân quân, bộ đội, TNXP khi rảnh lại tăng gia sản xuất. Lúc nghỉ giải lao còn đàn hát rất vui”.

Những ngày mùa hối hả trên đồng, nhưng đêm sáng trăng trục lúa giữa sân kho HTX Mỹ Thái (nay thuộc xóm 9) luôn rộn rã tiếng hát, tiếng cười. Nhiều người dân xóm 9 Mỹ Sơn (Đô Lương, Nghệ An) vẫn còn nhớ tiếng hát o Đa, o Yến, o Doãn thuở trước. Ông Lữ móm mém: “các o ấy hát hay lắm!”.

Theo dòng hồi ức của cụ Lữ, chúng tôi hình dung ra xóm 9 xã Mỹ Sơn (Đô Lương, Nghệ An) thời ấy chỉ là mấy chục ngôi nhà dựa lưng vào triền núi. Hậu phương vững chắc của những nông dân chất phác nơi xóm 9 ấy chỉ cách tiền tuyến Truông Bồn một cánh đồng chừng 1,5km.

Ông Phác nhớ lại nhiều kỉ niệm về tình quân dân.

Rồi ông Lữ kể về cây đa giữa làng; cây đa được người dân xóm 9 xem như một biểu tượng, niềm tự hào lớn. Gốc tích cây đa do ông Đặng Quang Thuyết trồng lúc đi dắm dân nơi đây. Cụ Lữ kể: “Cả xóm 9 có 39 hộ thì có đến 33 hộ có TNXP và bộ đội công binh ở. Cuối năm 1967, đơn vị TNXP 317 về đóng quân ở làng, sống trong nhà dân. Đến giờ đi làm thường tụ tập đông đủ dưới gốc đa như để điểm danh quân số”.

33 hộ nông dân thời kỳ ấy đã thực sự trở thành 33 pháo đài chống Mỹ kiên cường; động viên, khích lệ, tiếp lửa cho những TNXP vượt qua gian khổ, khốc liệt của chiến tranh.

Ông Nguyễn Tâm Cớn – nguyên Đại đội trưởng đại đội TNXP 317 vẫn còn nhớ như in tình cảm nồng ấm mà người dân xóm 9 Mỹ Sơn (Đô Lương, Nghệ An) đã dành cho mình, cho đồng đội mình thuở trước. Những bát chè, bát vối đặc quánh; những củ khoai, củ sắn… được bà con xóm 9 san sẻ đã khiến cho những đôi tay cầm súng, cầm cuốc xẻng của TNXP thêm chắc khỏe; để những đoàn xe lăn bánh kịp giờ ra trận… thời gian tuy ngắn ngủi nhưng với họ vẫn luôn khắc ghi: “Khi ta ở chỉ là nơi đất ở, khi ta đi đất bỗng hóa tâm hồn”.

Bà Nguyễn Thị Hồng kể về những ngày tháng đại đội TNXP 317 chống Mỹ cứu nước ở trong nhà mình.

Những tượng đài bất tử

Nhiệm vụ của TNXP là thông đường, rà phá bom mìn cho đoàn xe ra trận. Không kể ngày đêm, từ hậu phương xóm 9, họ lại mang cuốc xẻng, súng đạn qua cánh đồng Mỹ Sơn để ra tiền tuyến Truông Bồn. Trong cuộc đối đầu một mất một còn ấy, Đế quốc Mỹ đã đụng độ với lực lượng TNXP và một tập thể những người nông dân xóm 9 đang tựa lưng vào nhau để viết nên khẩu hiệu “sống bám cầu bám đường, chết kiên cường dũng cảm”.

Những kỉ vật còn lưu lại của các cô TNXP ngày ấy.

Cho đến tận bây giờ, người dân xóm 9 Mỹ Sơn, nhất là những con người đã sống những năm tháng ấy không thể nào quên ký ức 50 năm trước.

Ngày 31/10/1968, trở thành ngày đau thương nhất tại tuyến lửa Truông Bồn. Đó cũng là ngày mà nhân dân xóm 9 xã Mỹ Sơn đã mất đi 13 người con anh dũng, quả cảm vào một thời khắc đặc biệt của cuộc chiến tranh – ngày Đế quốc Mỹ kí hiệp định ngừng bắn trên toàn miền Bắc. 13 thanh niên nam nữ thuộc tiểu đội cảm tử đại đội TNXP 317 đã mãi mãi nằm xuống trên mảnh đất này.

Kể với chúng tôi về ngày định mệnh 31/10, giọng cụ Lữ chùng xuống, nghẹn ngào: “Sáng sớm, nghe tiếng nổ thật to, ai cũng giật mình. Sau đó là tiếng người chạy hối hả, loan báo TNXP hi sinh rất nhiều. Ai trong xóm cũng khóc bởi chúng tôi coi TNXP như con cái trong nhà”.

Những chứng tích chiến tranh còn sót lại tới ngày hôm nay.

Ông Nguyễn Tất Phác (nguyên là trung đội trưởng trung đội dân quân HTX Tân Quý, nhà ở xóm 10 xã Mỹ Sơn) ngậm ngùi: “Chúng tôi tìm mãi mà chỉ thấy 6 người còn nguyên vẹn, 7 người khác không còn gì. Chị Trần Thị Thông là TNXP duy nhất sống sót trong trận bom sáng 31/10. Mọi người phát hiện ra nhờ nòng súng chị Thông mang theo nhô cao trên mặt đất”.

Đồng đội đưa chị Thông về sân kho HTX. Ai cũng nghĩ sẽ không cứu kịp. Đầu tóc, quần áo chị bê bết bùn đất, hơi thở yếu ớt. Còn nước còn tát, cụ Lữ và cụ Sơn (nay đã mất) băng đồi sang phía bên kia nhờ đoàn bộ đội công binh cứu giúp.

Sống dân nuôi, ốm đau dân chăm sóc. Suốt mấy tháng sau đó, chị Thông được bà con xóm 9 chăm sóc tận tình, giành giật sự sống cho chị. Khi được hỏi, có nghĩ sẽ phải được một chế độ nào đó khi có công nuôi TNXP, bà Hồng tâm sự: “Nếu Đảng và Nhà nước có chế độ nào đó thì cũng vui mà không có thì cũng vẫn vui. Vui vì mình đã đóng góp một phần nhỏ để làm nên chiến thắng Truông Bồn 50 năm trước”.

50 năm đã trôi qua, Truông Bồn đã khác xưa. Xóm 9 đã đổi thịt thay da, dấu vết đạn bom chỉ còn trong ký ức. Rồi đây, những bát cơm độn sắn khoai, mì nắm… những ký ức của một thời binh lửa có thể không còn được thế hệ trẻ nhắc tới nhưng có một giá trị sẽ mãi trường tồn đó là hơi ấm nghĩa tình quân dân của những nông dân xóm 9 với TNXP mà năm tháng thời gian vẫn sống mãi với mảnh đất huyền thoại này.

Tác giả: Nguyễn Tú

Nguồn tin: http://dantri.com.vn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây